Het gaat om een historische reconstructie van het eerste en tot dusverre meest onderbelichte deel van het leven van de voormalige prins-gemaal. Van der Zijl, die als historica op deze studie promoveert, deed vijf jaar lang onderzoek in de archieven van onder andere Bernhards Duitse familie, zijn middelbare scholen en zijn vrienden en bekenden uit zijn Duitse tijd. Onderbouwd door tal van tot nu toe onbekende feiten, documenten en inzichten, biedt het boek een nieuwe kijk op het fenomeen Bernhard en op de manier waarop zijn Duitse geschiedenis heeft doorgewerkt in de rest van zijn leven.

Annejet van der Zijls Bernhard is niet bepaald het stoere jongensboek waarmee het onderwerp zelf de geschiedenis in had willen gaan. Het is ook zeker niet het inktzwarte scenario dat zijn tegenstrevers van zijn leven maken. Het is allemaal veel toevalliger, kleiner en vooral menselijker dan dat. En daarom, misschien wel voor het eerst, begrijpelijker.

Annejet van der Zijl
Bernhard - Een verborgen geschiedenis -
Uitgeverij Querido/Gebonden/Ingenaaid/Stofomslag
480 blz/1e druk/2010
ISBN: 9789021437644
Prijs: 27,95 euro

Kort geleden kwamen twee brieven voor de dag, geschreven door de jonge Frits Grönloh, de latere schrijver Nescio, aan zijn vrouw Agaat Tiket. En wat voor een brieven! Grönloh is in juli 1908 veertien dagen in Middelburg en Veere, in z’n eentje; zijn hoogzwangere vrouw is thuisgebleven. Aanvankelijk kan hij er zijn draai niet goed vinden, maar dan wordt hij gegrepen door Veere en het dagelijks leven daar. Hij geeft zich geheel over aan het ritme van de getijden en het uitvaren en binnenkomen van de boten, gaat mee met de vissers, zit uren op de toren van de Grote Kerk en verliest ieder besef van tijd en plaats: ‘Ik doe aldoor ’t zelfde net als ’t water en de Arnemuiders. De eene golf rolt over de andere en daarna zie je ze nooit weer om, zoo leef ik hier, de uren beteekenen hoogstens eten, overigens is ’t water hoog of ’t is laag en als ’t een tijdje donker is ga je naar bed.’ Het is alsof Japi de uitvreter hier aan het woord is.

In een nawoord gaat Nescio-kenner Lieneke Frerichs in op de omstandigheden rondom deze Zeeuwse ervaring, en op de relatie met het verhaal De uitvreter en andere teksten van Nescio over Veere. Met een ontroerend briefje van Agaat Tiket aan haar in Veere verblijvende man als verrassend slot.

Nescio
Brieven uit Veere
Uitgeverij G.A. van Oorschot/P.B./Oblong/flappen/1e druk
2010/ingenaaid/foto's/48 blz.
ISBN: 9789028240827
Prijs: 15,00 euro